Trekken aan de lijn staat hoog op het lijstje van dingen die hondeneigenaren graag willen veranderen. Niet zo vreemd, want een wandeling waarbij je voortdurend achter je hond aan wordt getrokken, is voor niemand erg ontspannen. Toch is ‘leren niet te trekken’ minder eenvoudig dan het klinkt. Wandelen aan een lijn is namelijk helemaal geen natuurlijk hondengedrag.
Wij mensen lopen behoorlijk langzaam. Een hond beweegt van nature vaak in een hoger tempo en buiten ligt bovendien een wereld aan informatie op hem te wachten. Geuren, andere honden, mensen, vogels, verkeer en die ene graspol waar gisteren iets héél belangrijks gebeurd moet zijn. Ondertussen bepaalt een lijn hoe ver hij kan gaan. Even een geur volgen, een bocht maken, ergens naartoe lopen of juist afstand nemen van iets spannends kan niet zomaar. En dan verwachten wij ook nog dat hij rekening houdt met ons tempo.
Dat betekent natuurlijk niet dat je dan maar achter je hond aan moet blijven hobbelen. Een hond kan prima leren rekening te houden met de persoon aan de andere kant van de lijn. Maar wij kunnen het hem wel een stuk gemakkelijker maken.
Moet je stilstaan als je hond trekt?
Een van de bekendste adviezen bij trekken is: stop zodra de lijn strak komt te staan en loop pas verder wanneer de lijn weer slap is. Vanuit de leertheorie is dat goed te verklaren. Trekken levert niet op wat de hond wil – vooruitgaan – terwijl een losse lijn dat wel doet.
Bij sommige honden werkt dat prima. Bij andere honden zie je de frustratie met iedere stop toenemen. Stel je een jonge hond voor die uit de auto springt en dolgraag naar het bos wil. Hij trekt, jij stopt. Hij probeert het nog eens, jij stopt opnieuw. Vervolgens gaat hij harder trekken, piepen, springen of in de lijn happen. Technisch gezien ben je aan het trainen, maar praktisch gezien wordt je hond steeds minder in staat om iets te leren.
Stilstaan is dus niet verkeerd, maar ook geen gouden regel. Kijk naar de hond die je voor je hebt en naar de situatie waarin je hem iets probeert te leren.
Eerst even hond zijn
Soms helpt het om niet meteen bij de parkeerplaats met de moeilijkste oefening van de wandeling te beginnen. Een hond die uren thuis heeft gelegen en eindelijk het bos in mag, heeft misschien eerst behoefte aan bewegen, kijken en vooral snuffelen. Geef hem daar, waar dat veilig kan, wat ruimte voor. Een goed passend tuig en een wat langere lijn kunnen daarbij prettig zijn.
Het helpt ook om onderscheid te maken tussen 'vrij wandelen' en 'samen lopen'. Een hond hoeft tenslotte niet de hele wandeling naast je knie te lopen. Tijdens het vrije wandelen mag hij snuffelen, van kant wisselen en zijn omgeving onderzoeken. Op andere momenten kun je vragen om een stukje dichter bij je te lopen en meer rekening met je te houden. Dat is voor veel honden een stuk haalbaarder dan een wandeling van drie kwartier waarin voortdurend dezelfde concentratie wordt gevraagd.
Let eens op wat er goed gaat
Tijdens een wandeling valt een strakke lijn onmiddellijk op. Een slappe lijn veel minder. Daardoor reageren we vaak vooral op wat we níét willen. De hond trekt en we stoppen, draaien om of roepen hem terug. Maar misschien liep hij daarvoor al twintig meter prima.
Juist daar liggen trainingskansen. Beloon je hond wanneer hij uit zichzelf in jouw buurt loopt, zijn tempo aanpast of met een ontspannen lijn verdergaat. Voer is daarvoor handig, maar zeker niet de enige mogelijkheid. Voor een hond die graag snuffelt kan toestemming om naar een interessante geur toe te gaan minstens zo waardevol zijn. Een paar meter prettig samen lopen en daarna 'ga maar snuffelen' maakt de omgeving ineens onderdeel van je training.
Je kunt ook vrijwillige aandacht belonen. Wacht tijdens het wandelen eens af wat er gebeurt. Draait je hond uit zichzelf zijn hoofd naar je toe? Komt hij wat dichterbij? Past hij zijn tempo aan wanneer jij langzamer gaat lopen? Beloon dat. In het begin mag dat vaak.
Daarbij hoeft oogcontact helemaal niet het doel te zijn. Een hond die prettig met je wandelt, hoeft niet voortdurend naar je gezicht te kijken. Hij mag ruiken, kijken en informatie verzamelen. Je wilt vooral dat hij af en toe bij je ‘incheckt’ en zich bewust blijft van het feit dat jullie samen onderweg zijn.
Het 1-2-3 Spel
Voor honden die buiten snel afgeleid, opgewonden of onzeker raken, gebruiken we bij Hondenschool Almere graag het 1-2-3 Spel van Leslie McDevitt. Het is een eenvoudig patroonspel. Tijdens het lopen tel je rustig: één – twee – drie. Bij drie krijgt de hond een voertje. Vervolgens begin je opnieuw: één – twee – drie – voertje.
Het klinkt bijna té eenvoudig, maar juist de voorspelbaarheid maakt het waardevol. De hond weet wat er gaat gebeuren en hoeft niet steeds opnieuw uit te zoeken wat er van hem verwacht wordt. Dat kan helpen om samen door te lopen wanneer de omgeving wat lastiger is, bijvoorbeeld langs een druk stuk straat of bij het passeren van een andere hond op voldoende afstand.
Leer het spel eerst thuis of op een rustige plek. Als ‘drie’ voor je hond inmiddels ongeveer hetzelfde betekent als ‘daar komt mijn voertje’, kun je het tijdens wandelingen gaan gebruiken. Begin dus niet pas met tellen wanneer je hond al volledig opgaat in die hond aan de overkant.
Magic Hand
Sommige honden vinden juist een wat actiever spelletje leuk. Magic Hand, afkomstig uit het trainingsconcept van Absolute Dogs, maakt van dichtbij meelopen een spel.
Je neemt een aantal kleine voertjes in je hand en houdt je hand ongeveer boven de plek waar je hond loopt. Tijdens het bewegen laat je af en toe één voertje uit je hand vallen. De hond vangt of pakt het en beweegt daarna weer met je mee. Zo wordt aandacht hebben voor jouw beweging en bij jou in de buurt blijven aantrekkelijk.
Ook Magic Hand leer je eerst zonder al te veel afleiding. Daarna kun je het meenemen naar buiten en gebruiken voor korte stukjes waarin je graag wat meer verbinding met je hond wilt. Het is niet de bedoeling dat je de rest van zijn leven met een handvol brokjes boven zijn hoofd loopt. Naarmate het makkelijker wordt, kun je minder vaak voer laten vallen en het spel afwisselen met gewoon samen lopen.
Een potje bowlen onderweg
Een andere leuke manier om voer tijdens de wandeling te gebruiken is bowlen. Hierbij hoeft je hond juist niet voortdurend dicht bij je te blijven. Je rolt of gooit een voertje over de grond van je af. Je hond mag erachteraan, zoekt het voertje en eet het op. Daarna wacht je.
Veel honden draaien vanzelf weer naar hun eigenaar toe. Zodra je hond terugkomt of opnieuw contact maakt, rolt het volgende voertje de andere kant op. Zo ontstaat een heen-en-weer-spel van bewegen, zoeken, terugkomen en opnieuw vertrekken.
Dat maakt bowlen vooral leuk voor honden die graag bewegen en hun neus gebruiken. Tegelijkertijd wordt terugkeren naar jou een vanzelfsprekend onderdeel van het spel. Je kunt het onderweg een paar keer doen en daarna weer verder wandelen. Kies uiteraard een veilige plek en bowl niet in de richting van een fietspad, verkeer, andere honden of de sloot waar je hond toch al zo graag in wilde.
De beste wandelmethode bestaat niet
Stilstaan bij een strakke lijn, vrijwillig inchecken, snuffelen als beloning, 1-2-3, Magic Hand of een potje bowlen: het zijn allemaal gereedschappen die je kunt gebruiken. Geen daarvan hoeft dé wandelmethode te worden.
Soms heeft je hond behoefte aan ruimte en snuffelen. Op een ander moment kun je een stukje samen lopen oefenen. De ene hond wordt rustiger van een voorspelbaar 1-2-3-patroon, terwijl een andere hond juist enthousiast wordt van Magic Hand of bowlen. En soms is de omgeving simpelweg te moeilijk en is afstand nemen verstandiger dan nóg harder proberen te trainen.
Een strakke lijn is tenslotte niet alleen vervelend gedrag. Het is ook informatie. Je hond probeert ergens te komen, ergens vandaan te komen of heeft op dat moment moeite om zijn gedrag aan te passen aan wat wij van hem vragen.
Het doel is daarom niet een hond die de hele wandeling perfect naast je loopt. Het doel is dat hond en eigenaar rekening leren houden met elkaar en prettig sámen op pad kunnen.
En waarom de ene hond daarbij vooral naar voren stormt, terwijl de andere iedere grasspriet wil onderzoeken of juist zo snel mogelijk naar huis trekt? Dat bewaren we voor een volgend artikel: Wie hangt er vandaag in de lijn?
